Znak

Nakładem wydawnictwa „Znak" ukazała się autobiografia powszechnie znanej na Zachodzie siostry Emmanuelle - nazywanej Matką Teresą Kairu, pt. „Wyznania zakonnicy". Wbrew pozorom nie jest to kolejne łzawe opowiadanie o sielskim życiu w zakonie, ale pełna energii i wręcz naturalistyczna powieść o walce ze swoimi słabościami. ... 

Przekrój zdarzeń przez dwa wieki, różnorodność sylwetek bohaterów i zmienność przestrzeni... Lekko odstraszające nagromadzenie dat i faktów historycznych. Niezamierzony efekt - powieść Joanny Olczak-Ronikier jako nietypowy podręcznik historii. Pisarka kreśląc swą rodzinną sagę, przedstawia koleje życia żydowskiej inteligencji polskiej na tle burzliwych wydarzeń historycznych XIX i XX wieku. ... 

Istota literatury tkwi „w destylowaniu świata, który się jawi zmysłom; w redukcji elementów; w dążeniu ku idei". Pod tą definicją, zaczerpniętą z książki Antoniego Libery Godot i jego cień, podpisałby się z pewnością każdy krytyk, może co drugi pisarz, bo zaprawdę różne bywają przypadki, i może co czwarty czytelnik. Cóż, takie czasy. ... 

Stanisław Jerzy Lec stwierdził kiedyś trafnie: „Żyć jest bardzo niezdrowo. Kto żyje, ten umiera". Mary Roach w swojej książce „Sztywniak. Osobliwe życie nieboszczyków" proponuje tę myśl rozwinąć, ale z tej drugiej, martwej strony - bo to właśnie po przejściu w stan trupi zaczyna się prawdziwa przygoda - jakby to określiła Roach - nie dla każdego jednak równie zabawna. ... 

Po długim oczekiwaniu wytrwali i cierpliwi czytelnicy doczekali się najnowszej książki Szymona Hołowni "Monopol na zbawienie". To dzieło, podkreślam DZIEŁO literackie nakłania nas do zastanowienia się nad ludzką egzystencją. Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Niektóre fragmenty możemy traktować z przymrużeniem oka, jednak większość z nich powinniśmy odebrać poważnie i wziąć do swojego serca. ... 

"My dear daughter" - tak powinna zaczynać się książka J.M. Coetzee "Wiek żelaza". Tak, bo to list matki do córki. Testament i podsumowanie życia. To list - powieść, powieść - list Elizabeth Curren umierającej na raka, która pod koniec swego życia chce przybliżyć się do córki. W liście tym, który być może nigdy nie zostanie dostarczony do córki, kobieta daje świadectwo ostatnich dni swojego życia, opowiada jej o rozterkach codziennego życia i bólu umierania. Dzieli się bólem schorowanego ciała, rozczarowaniem cywilizacją białego człowieka (bowiem historia dzieje się w Afryce), a także narastającym strachem przed samotnym odejściem. ... 

Po naszymu jo jest krojcok, bo żech miała matka stąd i ojca gorola. Z racji na połowiczne pochodzenie śląskie to byłoby na tyle gwary w tej recenzji. Można też powiedzieć, że jestem krzakiem, moja mama była pniakiem, a ojciec nadal jest ptakiem, choć po tylu latach nie wiem, czy już nie zasłużył na miano krzaka. Od dzieciństwa dziwne mi się wydawały te podziały i lokalne zwyczaje.  ... 

„Monopol na zbawienie" Szymona Hołowni to nie manifest ortodoksyjnych poglądów religijnych autora. To zbiór ciekawostek i opisów, o których nawet zagorzały katolik mógł nie mieć pojęcia. Sięgając po książkę „Monopol na zbawienie" miałam pewne wątpliwości. Bo przecież Szymon Hołownia ze swoimi poglądami się nie kryje i co, jeśli przez kolejne 350 stron czeka mnie wyłącznie twarda, literalna wykładnia na temat tego co wolno, czego nie wolno katolikowi, a każdy kto nim nie jest będzie cierpliwie i skrupulatnie mieszany z błotem? Mógł o tym świadczyć choćby tytuł. Czyżby autor przyznawał grubiańsko i bez zbędnych upiększeń tylko sobie i swoim ziomkom w wierze pewną wyłączność na dostęp do prawdy i racji? ... 

Format pisarstwa Ryszarda Przybylskiego jest tak nieszablonowy i tak wykraczający poza ramy zwyczajowej eseistyki, że nie sposób odnaleźć właściwego sposobu na jego przybliżenie potencjalnemu czytelnikowi. Każdy klucz zdaje się być jedynie estetycznie skrojonym opisem. Każde zdanie, choć pragnące przybliżyć, rodzi wątpliwość, czy aby nie oddala od tchnącego pięknem, prostotą, głębią, erudycją i szerokością wiedzy tekstu emerytowanego profesora Instytutu Badań Literackich PAN. Spróbuję wszelako rzucić nieco światła na problematykę, jaką autor z wielkim rozmachem, niezwykłym smakiem literackim oraz naukową skrupulatnością podjął na kartach Cienia jaskółki. Spróbuję, choć mam świadomość, iż będzie to raczej uchwycenie zaledwie cienia pióra eseisty. ... 

Będąc małą dziewczynką, jeszcze bez prawa głosu w dyskusji dorosłych, uwielbiałam te chwile, kiedy do domu przychodził ktoś z zewnątrz, najlepiej zupełnie obcy człowiek, bo też i zupełnie nowe historie ze sobą przynosił. Wsłuchiwałam się w nie z niesamowitą wręcz chciwością dziecka ciekawego świata, mając za nic czasami ich grozę, bo czując za sobą domowe bezpieczeństwo. Ta książka przywołała te dawne, przyjemne i ekscytujące wspomnienia. ...