Społeczeństwo nieobojętnych

Nadzieja na godne życie

Czesław Porębski

   Pierwsze symptomy autyzmu stwierdza się wcześnie. Pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia dziecko zaczyna przejawiać zaburzenia rozwoju emocjonalnego, ma trudności w komunikowaniu się z otoczeniem, węższy niż inne dzieci krąg zainteresowań, z trudnością przychodzi mu wykonywanie czynności dla innych łatwych, niektórych w ogóle nie potrafi podjąć.

   Z drugiej strony dzieci autystyczne wykazują czasem niezwykłe zdolności. Bywają obdarzone bardzo chłonną pamięcią, szczególnym rodzajem inteligencji, bujną wyobraźnią. Choć żyją "we własnym świecie" i "są dziwne" - niekiedy rozładowują wewnętrzne napięcia atakami agresji bądź cierpią z powodu przygniatającego poczucia winy - mogą się rozwijać, uczyć, zdobywać pewne umiejętności zawodowe. Potrzebują jednak więcej uwagi i troski: klasa szkolna może liczyć dwoje, troje dzieci.

   Autyzm nie jest zaburzeniem rzadkim. Występuje u piętnaściorga dzieci na 10 tys. urodzeń. W Polsce osób naznaczonych autyzmem jest około 40 tys., w Unii Europejskiej - około miliona. Częstotliwość występowania autyzmu narasta na tyle, że niektórzy specjaliści skłonni są mówić o epidemii. Choć tak poważny, problem autyzmu nie był do niedawna rozpoznany przez psychologów i psychiatrów. Nie był też znany szerszej opinii. Ta dowiedziała się o nim m.in. dzięki filmowi Rain Man z niezapomnianą rolą Dustina Hoffmana. Film ten zwraca uwagę i na to, że wychowanie i kształcenie dziecka autystycznego to tylko część problemu: z autystycznego dziecka wyrasta autystyczny dorosły. Dobrze, gdy rodzina jest w stanie zapewnić mu takie warunki życia, które pozwalają mu wykorzystać nabyte w szkole umiejętności i żyć godnie. Bywa jednak inaczej: "odmieńca" zamyka się w jego pokoju i skazuje na życie, które jest tylko postępującą degradacją. Bywa też, że opieki w ogóle nie staje: rodzice umierają.

   Co wtedy? Co można zrobić, by dorosłe osoby autystyczne nie trafiały do oddziałów psychiatrycznych szpitali, w których ich zaburzenia ulegają tylko spotęgowaniu, by mogły żyć i pracować w miarę samodzielnie?

   Odpowiedź jest znana: w wielu krajach, między innymi w Irlandii, Holandii, Niemczech, tworzy się tzw. farmy życia, ośrodki, w których żyją i pracują autystyczni dorośli. Ośrodki te stwarzają warunki, których te osoby niezbędnie potrzebują: dzięki rozwiązaniom architektonicznym i organizacyjnym dają poczucie ładu, porządku i bezpieczeństwa, a równocześnie zachęcają do pracy i aktywności, stwarzając przestrzeń samodzielnego działania. W warunkach tych autystyczni dorośli mają szanse na godne życie.

   Dobra wiadomość: dzięki wieloletnim staraniom krakowskiej Fundacji "Wspólnota Nadziei" ośrodek taki powstanie też w Polsce, nieopodal Krakowa, w Więckowicach. Rozlokowany na obszarze 7 hektarów, pomieści 5 budynków mieszkalnych, zabudowania gospodarcze, warzywnik, ogród kwaterowy, sad, park, boisko. Doświadczenie wskazuje, że w zajęciach na roli i w ogrodzie autystyczni dorośli znajdują szczególne upodobanie i zadowolenie. Wiadomo też, że w krajach Europy Zachodniej produkty "farm życia" są bardzo cenione i mają stałą klientelę.

   Poświęcenie w dniu 4 października 2003 roku przez kardynała Franciszka Macharskiego kamienia węgielnego więckowickiej "farmy życia" otworzy nowy rozdział w staraniach o nadzieję dla osób dotkniętych autyzmem i dla ich rodzin.

   Trzeba im pomóc.

POCZĄTEK STRONY