MĘCZENNICY MIŁOŚĆ WARUNKIEM CHRZEŚCIJAŃSKIEGO MĘCZEŃSTWA KULTURA AMNEZJI? KS. TISCHNERA APOLOGIA WOLNOŚCI ZDZISŁAW KRASNODĘBSKI ODPOWIEDŹ POLEMISTOM

Od redakcji

   Czym jest męczeństwo i kim jest męczennik? Historia ludzkości ukazuje rozmaite przykłady gwałtownej śmierci poniesionej ze względu na wyznawane ideały. Począwszy od starożytnych filozofów odmawiających sprzeniewierzenia się zasadom etyki, aż po dwudziestowiecznych obrońców praw człowieka, cały szereg postaci zadziwia nas i zawstydza, płacąc najwyższą cenę za wierność własnemu sumieniu. Wszelka gotowość do ofiary z życia wskazuje na istnienie niezbywalnych wartości nadających sens ludzkiej egzystencji; dla wyznawców Chrystusa świadectwo ofiary dotyczy jednak samej podstawy wszelkich wartości - jego cechą charakterystyczną okazuje się przepełniająca męczenników nadprzyrodzona miłość, obejmująca także zabójców.

   Refleksja nad obecnością fenomenu męczeństwa w dawnych i nowszych dziejach chrześcijaństwa rodzi frapujące pytania. Na ile ważna i konieczna jest skomplikowana procedura kanonizacyjna? Czy można mówić o anonimowych męczennikach, którzy nie odwoływali się bezpośrednio do Chrystusa, lecz poprzez zaangażowanie na rzecz dobra, prawdy i sprawiedliwości w istocie wykazali swoją do Niego przynależność? Co począć z pamięcią o heroicznym świadectwie wyznawców poszczególnych Kościołów, których kaźni dokonali wierni innego chrześcijańskiego wyznania?

   Podejmujemy tematykę męczeństwa u schyłku stulecia szczególnie obfitującego w przypadki prześladowań niewinnych. Być może, jak sugerują autorzy bieżącego numeru, wynoszenie na ołtarze żyjących w takich czasach bohaterów wiary jest rodzajem uzdrawiania zbiorowej pamięci. Oby uczczenie licznych męczenników dwudziestego wieku - do czego wzywa Jan Paweł II - prowadziło do pogłębiania świadomości, że życie w Chrystusie to nieustanny dar z samego siebie.

• 3 Od redakcji
• 4 DIAGNOZY
  Samotność Papieża, Janusz Poniewierski
• 8 Męczeństwo - postulat prawa naturalnego i dar Łaski, Jacek Salij OP
  
  Wyobraźmy sobie, jak inaczej - o ileż jaśniej! - wyglądałaby historia naszego nieszczęsnego XX wieku, gdyby jedynie (nie bądźmy w naszych marzeniach zachłanni!) co tysięczny człowiek spośród tych milionów, które przymuszano do kłamania, zabijania bliźnich i różnorodnej współpracy ze złem, zachował się na wzór poganina Sokratesa i rezygnując nawet utratę życia, żądanej współpracy odmówił.
• 26 Zdziwione spojrzenie. O męczeństwie w świetle teologii i faktów, Maciej Bielawski OSB
  
  Byli i są czczeni katoliccy męczennicy zamordowani przez „prawosławnych" lub przez „protestantów". Nie brak także i świętych męczenników, których prawosławnym przysporzyli „katolicy". A czy każdy z Kościołów sam nie przysporzył sobie czasami niewinnych ofiar, które dzisiaj nie tylko należy „uniewinnić", ale może i kanonizować? Kim więc jest męczennik? Czym i po co jest kult męczenników? Jaki jest stosunek Kościoła do zła? Czym jest jedność Kościołów? Czy możliwe jest wspólne martyrologium podzielonych Kościołów?
• 46 Męczennicy od czcicieli zależni, Ks. Jan Kracik
  
  Odwrotną stroną świadectwa chrześcijańskiego pozostaje antyświadectwo kościelnych prześladowań heretyków oraz nawracanych pogan. Wyrażanie szacunku dla cudzych męczenników z okazji ogłaszania swoich za świętych, wraz z przebaczeniem i przeproszeniem, to styl dopiero obecnego pontyfikatu.
• 61 Samotność Mnemosyne, Dariusz Karłowicz
  
  Zasadniczy cel prześladowań stanowi likwidacja świadków, poprzez których objawia się zapowiedź całkowitej wolności. Głównym wrogiem jest nadzieja, gdy jej zabraknie, krew nie stanie się nasieniem. Dlatego po śmierci męczenników następuje próba zatarcia pozostawionych przez nich w pamięci śladów zmartwychwstania. W tym sensie prześladowania, które idą w zapomnienie - trwają.
• 73 Męczeństwo w totalitarnym systemie sowieckim, Roman Dzwonkowski SAC
  
  Prześladowania religijne w Rosji sowieckiej stanowiły konsekwencję podstawowych założeń komunizmu. Był on parodią religii, która nie tolerowała żadnej innej wiary, poza wiarą w nieistnienie Pana Boga i w komunizm. Walka z religią i Kościołem uzasadniała drastyczne ograniczanie praw i stosowanie terroru.
• 86 POLOWANIE NA IDEE
  Chrześcijaństwo przed nami - O Księdzu na manowcach Józefa Tischnera dyskutują: Krzysztof Michalski, bp Kazimierz Nycz, Janusz Poniewierski, Karol Tarnowski i Jacek Żakowski
• 102 POLEMIKI
  Czego nie chcą widzieć 'polscy liberałowie', Zdzisław Krasnodębski
• 116 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  Wieloznaczność Oświecenia, Barbara Skarga
• 122 Rozwój życia i rozwój doktryny, Piotr Kostyło
• 131 Powrót do skromności, czyli kontrrewolucja seksualna, Joanna Petry Mroczkowska
• 138 Przemoc i religia, Anna Krasnowolska
• 145 Jak rozumiemy Mszę Świętą, Konrad Małys OSB
• 150 NOTY
  
• 155 LIST DO REDAKCJI
  Janina Zawadowska
• 157 JEDENASTA WIECZOREM
  Dar i zapłata Wojciech Kudyba
• 158 Z książek nadesłanych
• 159 Summary
• 160 Sommaire