KINO - ZWIERCIADŁO WSPÓŁCZESNOŚCI BOHATER KINA LAT 90. - SAMOTNY, ZNUDZONY, ZAGUBIONY? UKRYTA RELIGIJNOŚĆ KINA ŚMIESZNA APOKALIPSA POSTMODERNISTYCZNYCH FILMOWCÓW FILM - SZTUKA CZY DOBRY INTERES? EWA BIEŃKOWSKA POLEMIZUJE Z AUTORAMI KWIETNIOWEGO "ZNAKU"

Od redakcji

   Kończy się właśnie stulecie kina, które po części przejęło od literatury rolę "zwierciadła na gościńcu". Do tak wysokich wymagań stawianych filmowi przyzwyczaili nas dawni mistrzowie - Bergman, Tarkowski, Kurosawa... - ale czy również dzisiaj znajdziemy twórców zdolnych wyrazić w języku obrazów zasadnicze prawdy o nas samych? Codzienny repertuar skłaniałby raczej do pesymizmu: historia kina w ciągu stu lat zatoczyła koło, wróciliśmy do ruchomych obrazków - nasyconych banałem i skierowanych do widzów żądnych mocnych wrażeń (jedynym osiągnięciem byłoby zastąpienie jarmarcznych bud luksusowymi multipleksami). Ale może film nadal bywa sztuką i kieruje do nas istotne przesłania, choć na pewno coraz trudniej przebić się z nimi przez dobiegający z ekranów zgiełk strzelaniny, rozbijanych samochodów i hałaśliwej muzyki? A jeśli tak - co o nas mówi? Jaki wizerunek ludzi końca XX wieku można zobaczyć na ekranach kin (nie tylko w twórczości artystycznej, również w filmach popularnych)? To pytania, które postawiliśmy w niniejszym numerze. Nasi autorzy piszą też o ukrytej religijności kina, zataczającym coraz szersze kręgi zjawisku kultowości, renesansie kina w Azji, "hollywoodyzacji" i komercjalizacji coraz mocniej odciskających swe piętno na produkcji filmowej, a wreszcie o najnowszym kinie polskim i przeobrażeniach klasycznej formuły melodramatu.
Wypowiadający się w zeszycie znawcy i miłośnicy kina przekonują, że i dzisiaj zdarzają się obrazy filmowe, które pozwalają wierzyć w trwałość kina jako sztuki. To właśnie one przynoszą intrygujący obraz jednostki zmagającej się z duchem czasu. Bo przecież refleksje nad przedstawieniem człowieka w filmie ostatnich dekad dotyczą nie tylko samej X Muzy - są fragmentem szerszego, humanistycznego namysłu nad tym, kim jesteśmy, jacy jesteśmy, co o sobie wiemy.

• 3 Od redakcji
• 4 DIAGNOZY
  Mary i Jodie - dramat braku wyboru?, Barbara Chyrowicz SSpS
• 10 Zielony promień, Tadeusz Sobolewski
  Św. Jan pisze w liście: "Boga nikt nigdy nie widział" (1 J 4, 12). Pozostaje miłość i doświadczenie wewnętrzne, które chwilami ma szansę stać się mistycznym poznaniem. Kino jednak potrafi sfilmować Boga. Jego spojrzenie. Robi miejsce dla wiary, pokazując świat, jaki jest, ogołocony i godny pożałowania, z innej, przebóstwionej perspektywy, która na czas spektaklu staje się naszą perspektywą.
• 24 "Pulp fictions" i proste historie
  O kinie lat dziewięćdziesiątych rozmawiają: Alicja Helman, Elżbieta Wiącek, Krzysztof Biedrzycki, Bartłomiej Dobroczyński, Ryszard Legutko i Tadeusz Lubelski
• 44 Co interesowało filmowców lat 90.?, Jerzy Płażewski
  Jeśli sztuka jest refleksem rzeczywistego życia, jeśli za setki lat badacze będą w dokonaniach artystów szukać wiarygodnych zapisów o stanie umysłów w owym niefortunnym wieku XX - to kino spośród wszystkich sztuk dostarczy najwięcej materiału dowodowego.
• 61 Pieniądze i duch, Krzysztof Zanussi
  Zachowanie tożsamości kulturowej, obyczajowej, językowej wymaga podtrzymania rodzimej twórczości filmowej, nawet jeśli będzie się to odbywało z pogwałceniem praw wolnej konkurencji, które obowiązują w świecie wymiany towarowej, a nie w świecie wytworów ducha.
• 68 Zabawne obiekty niepoważnego kultu, Bronisław Wildstein
  Postmodernistyczni twórcy posługują się kiczem z wyrafinowaną perfidią. Nie ma gorszej sztuki - sugerują oni, nie ma gorszych form. Wszystko to rzecz absolutnie umowna i arbitralna.
• 79 Obraz Polaka i człowieka w kinie polskim, Andrzej Werner
• 89 Angielski pacjent, Grażyna Stachówna
  Melodramaty stoją niewzruszenie na straży małżeństwa i rodziny, pilnują interesów dzieci, każą przestrzegać przykazań religijnych i respektować prawa cywilne. Strzegą moralnego i społecznego ładu przed anarchią miłości.
• 102 POLEMIKI
  Polowanie z sokołem, Ewa Bieńkowska
• 110 ROZMOWY "ZNAKU"
  Nie walczymy o rząd dusz
  Z księdzem Stanisławem Kollerem, duszpasterzem rzymskokatolickiej parafii Trójcy Świętej w Tobolsku, rozmawia Krzysztof Dobosz
• 118 RUBRYKA POD RÓŻĄ
  Proza pieszo, Małgorzata Łukasiewicz
• 122 NIEPEWNOŚĆ OKA
  "Swój kolor", Małgorzata Kitowska-Łysiak
• 128 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  
• 128 Śmierć jako nieśmiertelny temat, Piotr Wojciechowski
• 133 Olimpijczyk, Andrzej Pawelec
• 138 Wolność i wybuch, Włodzimierz Maciąg
• 143 Gdyby człowiek był wszechwiedzący..., Katarzyna Haremska
• 148 Czas jako ukryty wymiar kultury, Paweł Rodak
• 152 Kowboje i bohaterowie pracy socjalistycznej, Mariusz Jastrząb
• 157 Głupia sprawa, Janina Katz
• 160 Błogosławieni: Mastai i Roncalli, Janusz Poniewierski
• 166 Z książek nadesłanych
• 167 Summary
• 168 Sommaire