EUTANAZJA Spór o godność umierania Co miesiąc zapraszamy do udziału w dyskusji na ważny dla katolika temat. Temat lipca: "Kogo szukacie na pielgrzymce?". Zadzwoń do Radia Plus, napisz list do "Gościa Niedzielnego" albo wypowiedz się za pośrednictwem Internetu w portalu Opoka. Podsumowanie dyskusji znajdziesz w październikowym numerze "Znaku".

Od redakcji

   Coraz częściej rozlegają się w Polsce głosy zwolenników legalizacji eutanazji. Budzą one odzew jej przeciwników, ale strony sporu na ogół nie znajdują wspólnego języka i - co więcej - podejrzewają adwersarzy o złą wolę. Tymczasem problem jest zbyt poważny, by o jego rozstrzygnięciu mieli decydować wyłącznie politycy i prawnicy. Nie byłoby dobrze, gdyby o legalności czy nielegalności "wspomaganego samobójstwa" miało przesądzać ponawiane co pewien czas demokratyczne głosowanie, którego wynik byłby w gruncie rzeczy zależny od przypadku - aktualnego rozkładu sił w parlamencie. Właśnie dlatego postanowiliśmy zaprosić na nasze łamy tych, których stanowiska nie podzielamy: zdecydowanych zwolenników legalizacji eutanazji, aby bez gniewu i uprzedzenia podjąć z nimi osobistą rozmowę. Bo - jak zgodnie przyznają Autorzy niniejszego numeru - rozważanie problemu eutanazji ma sens jedynie wtedy, gdy nosi stempel egzystencjalnego świadectwa.
   Nasi Autorzy pozostawiają na boku kwestię drobiazgowych regulacji prawnych, które miałyby przesądzać o dostępności lub nielegalności zabiegu "wspomaganego samobójstwa". Eutanazja interesuje ich przede wszystkim jako problem filozoficzny i pytają, czy istnieją argumenty czysto etyczne, które są w stanie przekonać jedną ze stron do stanowiska adwersarzy. Zastanawiają się także, czy w przypadku tego sporu da się wskazać miejsca wspólne między stanowiskiem teistycznym i ateistycznym, czy też te dwa punkty widzenia są rozłączne. Rozmowa podjęta w lipcowym "Znaku" będzie kontynuowana - w sierpniu pojawią się kolejne głosy: Karola Tarnowskiego i Zbigniewa Stawrowskiego.
   Mamy nadzieję, że nasz numer pozwoli lepiej zrozumieć racje obu stron sporu i zachęci do prawdziwego dialogu. Chcielibyśmy, by w przyszłości udało się uniknąć zideologizowania nieuchronnej publicznej debaty na temat eutanazji.

3 Od redakcji
• 4 DIAGNOZY
  Wina i pojednanie, W rocznicę mordu w Jedwabnem Ks. Tomasz Węcławski
• 8 TEMAT MIESIĄCA
  Skazani na los Hioba?, Jacek Hołówka
  Czy jeśli Bóg zadaje nam cierpienia, mamy obowiązek znosić je tylko dlatego, że pochodzą od Boga? Czy nie wolno bronić się przed żartami Boga, gdy już nas zmęczą? Hiob okazuje pokorę, grzeczność i posłuszeństwo. Żona oczekuje od niego odwagi, niezależności i poczucia dumy. Kto ma rację?
• 20 List do Jacka Hołówki, Tadeusz Gadacz
  Cierpienie jest złe i niczemu nie służy. I dlatego właśnie, że jest złe, wierzę, że Bóg ma w nim udział nie po to, by go usprawiedliwić, lecz by włączyć się w solidarność wstrząśniętych.
• 23 A jednak życie - życia warte!, Barbara Chyrowicz SSpS
  Człowiek cierpiący, pozbawiony, zdawałoby się, wszystkiego, wyłączony z wiru codziennych spraw, zadań i obowiązków, zostaje sam na sam z sobą. Dramat cierpienia, który pozornie wszystko mu zabiera, może mu jednak zwrócić samego siebie - odartego z poloru tytułów, stanowisk i zaszczytów, nagiego i okaleczonego, a przecież wciąż wielkiego własnym człowieczeństwem.
• 35 Nadzieja na dobrą śmierć, Jacek Filek
  Nie będę pisał podania do Wysokiej Komisji o wyrażenie zgody na odebranie sobie życia ani nie będę pisał podania o wyrażenie zgody na odebranie tobie życia, bo żadna instytucja nie ma prawa mieć takich praw. Nie znaczy to jednak, że znalazłszy się w sytuacjach granicznych, nie zdecyduję się zrobić czegoś, na co żadna ustawa nie może mi zezwalać i co nieuchronnie będzie winą, którą muszę wziąć na siebie.
• 47 Uwagi o samobójstwie i eutanazji , Helena Eilstein
  Jest rzeczą smutną to, że przedstawiciele Kościoła i osoby broniące na forum publicznym jego stanowiska dotąd nie w pełni wyzbyli się tendencji do domagania się, aby prawnie zakazać innym ludziom czynienia z własnym życiem, we własnym życiu, rzeczy, które oni uważają za grzech.
• 61 Spór moralny, nie religijny, Jacek Salij OP
  Przemienianie sporów typowo moralnych w spory religijne wynika z fałszywej świadomości, co - nawet przy najlepszej woli spierających się - musi owocować licznymi niedomówieniami, zafałszowaniami i daltonizmami. Prawda sporów, o których tu mowa, domaga się tego, żeby odmawiać samego nawet wchodzenia w dyskusję, gdyby spór moralny miał w niej być traktowany jako spór religijny.
• 75 "Wybierajcie więc życie" a "czas umierania", Rabbi Byron L. Sherwin, tłum. Łukasz Tischner
  Hebrajskie Pisma mówią, iż trzeba "wybrać życie" (Pwt 30, 19) i że jest "czas umierania" (Koh 3, 2). Między tymi dwiema frazami powstaje nawias, w którym mieści się problem eutanazji. Tradycja żydowska odróżnia przedłużanie życia od przedłużania śmierci: życie musi być przedłużane; śmierci nie wolno przedłużać.
• 81 Tomasz z Akwinu o zabijaniu, Włodzimierz Galewicz
  Normy moralności nie muszą się zawsze zbiegać z przepisami prawa, a czasem wręcz nie powinny się z nimi pokrywać. Prawo może zatem zezwalać na czyny, których moralność nie dopuszcza albo nie zaleca; może również, na odwrót, zakazywać czynów, w których moralność nie widzi nic złego.
• 98 Eutanazja i biolatria, Bogusław Wolniewicz
  Eutanazja jest nową wiarą, a jej legalizacja oznacza koniec prześladowań za nią, wyjście z katakumb. To się nie podoba przeciwnikom, chcącym narzucić swoją wiarę innym.
• 109 Przeciw bezsilności, Tomasz Dangel
  Niewątpliwie najbardziej skuteczną metodą przeciwdziałania eutanazji tam, gdzie została ona już zalegalizowana, jest rozwój opieki paliatywnej i ruchu hospicyjnego. Doświadczenia wskazują, że opieka paliatywna może wpłynąć na zmianę stanowiska większości chorych proszących o eutanazję.
• 114 MIDRASZE
  Dwa czyli litera bet, Paweł Śpiewak
• 119 RUBRYKA POD RÓŻĄ
  Te same gwiazdy?, Małgorzata Łukasiewicz
• 123 TEMATY I REFLEKSJE
  A jeśli czas to kamień?, Ewa Cichoń
• 129 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  Wiara i czas, Ireneusz Ziemiński
• 136 Genetyka na "równi pochyłej", Andrzej Paszewski
• 143 Romantyczne pielgrzymowanie, Agnieszka Sabor
• 152 Kronikarz zmierzchu epoki ziemiaństwa , Magdalena Micińska
• 157 TWÓJ GŁOS W DYSKUSJI
  Dialog religijny pno Dominus Iesus
• 161 NOTY
  
• 164 JEDENASTA WIECZOREM
  Ludzie są cenni , Cicely Saunders, tłum. Łukasz Tischner
• 166 Być przy cierpiących, Jean Vanier, tłum. Agnieszka Kuryś
• 168 Summary