KOŚCIÓŁ I NIEWIERZĄCY Dialog myśli i działania W następnym numerze: Wojna cywilizacji? Chiny, Europa, Indie, świat islamu Czy istnieją wartości uniwersalne czy też to, co Europejczycy uznają za uniwersalne, jest jedynie zasłoną apetytów imperialistycznych? Jak powrócić dzisiaj do praktyki międzycywilizacyjnej wymiany? Czy "odrodzenie religii" jest zjawiskiem planetarnym, a fundamentalizm to wyłącznie zjawisko towarzyszące temu odrodzeniu? Wśród autorów m.in.: Norman Davies, Marek Dziekan, Ryszard Kapuściński, Piotr Kłodkowski, Wojciech Skalmowski. Od stycznia nowa szata graficzna i nowe rubryki.

   Trzynaście lat temu, w maju 1988 roku, Komisja Episkopatu ds. Dialogu z Niewierzącymi oraz miesięcznik "Znak" zorganizowały konferencję "Niewierzący a Kościół" (por. "Znak", nr 405-406/1989). Była ona podsumowaniem niezwykłego dialogu, jaki w latach 70. i 80. toczyli między sobą ludzie Kościoła i przedstawiciele środowisk laickich, tradycyjnie lewicowych i antyklerykalnych. Tym, co zbliżyło do siebie obie strony, była walka o prawa człowieka łamane przez komunistyczny reżim. Niektórzy z uczestników tamtego spotkania przybyli na nie nieomal wprost z więzień i nikt wtedy nie przypuszczał, że już wkrótce zasiądą w gabinetach rządowych i w ławach parlamentu.
   Jednak wolność okazała się trudną próbą dla tego dialogu. W latach 90. doszło do kolejnego gwałtownego konfliktu, a Polska stała się areną "zimnej wojny religijnej". Dlatego u progu nowej dekady Komitet Episkopatu ds. Dialogu z Niewierzącymi oraz miesięcznik "Znak" ponownie podjęły inicjatywę nawiązania rozmowy. W kwietniu 2001 roku odbyła się w Warszawie konferencja "Kościół i niewierzący: dialog myśli i działania", a jej plon można znaleźć w bieżącym numerze "Znaku".
   W 1988 roku, na progu wolności, Tadeusz Mazowiecki twierdził, że nie wystarczy budowa społeczeństwa pluralistycznego, lecz należy dążyć do "społeczeństwa ekumenicznego" - społeczeństwa rozmaitych rodzin duchowych, które się różnią, ale wyznają pewne wspólne wartości. Tegoroczna konferencja pokazuje, że dążenie do "społecznej ekumenii" jest możliwe, choć wymaga ogromnej cierpliwości i woli słuchania.
   Takiej ekumenii - w rodzinach, w miejscach pracy, w mediach i w całym narodzie - życzymy naszym Czytelnikom z okazji Świąt, których symbolem jest między innymi pusty talerz pozostawiony dla przypadkowego gościa - bez względu na to, kim jest i skąd przychodzi.

• 4 Od redakcji
• 5 DIAGNOZY
  Powrót wartości?, Łukasz Tischner
• 12 TEMAT MIESIĄCA
  O znaczeniu wymiaru metafizycznego w kulturze, Barbara Skarga
  Metafizyka, a raczej w tym wypadku duch metafizyczny, jest czymś głęboko paradoksalnym. Jest w nas, żyjemy nim, a jednocześnie wciąż próbujemy jego sens obalić, wyzbyć się jego wpływu, odrzucić moc, jakby to było możliwe.
• 24 Wiara i niewiara dzisiaj, Karol Tarnowski
  Czy nie jest tak, że niewiara stanowi nieuchronny składnik wiary nie tyle jako pojedynczego aktu, ile jako ciernistej drogi, na której często nic nie wydaje się wiary wspierać? Możliwa jest jednak zapewne także sytuacja odwrotna: w łonie niewiary pulsuje ukryta wiara, która o sobie nie wie albo, by tak rzec, wstydzi się sama siebie.
• 41 DYSKUSJA
  z udziałem: Krzysztofa Dorosza, Heleny Eilstein, Jarosława Gowina, Marcina Kuli, Andrzeja Paszewskiego, o. Jacka Salija, Barbary Skargi, Tadeusza Szawiela, Karola Tarnowskiego, Łukasza Turskiego, ks. Tomasza Węcławskiego, Piotra Wojciechowskiego
• 52 Tajemnice wiary i niewiary, Andrzej Osęka
  Od pewnego księdza usłyszałem, że niejednemu z wierzących wydaje się, iż dobre uczynki trzeba pokropić wodą święconą, inaczej są nieważne. Według mojego przekonania i doświadczenia Dobro rodzi się również bez święconej wody.
• 62 Tożsamość uczestników dialogu, Jacek Salij OP
  Nieraz czuję dosłownie fizyczny ból, kiedy na temat mojego Kościoła mówi się tak, jakby on był jakąś organizacją przestępczą albo matecznikiem irracjonalizmu i ciemnoty czy instytucją zajmującą się zniewalaniem dusz. Wystarczy spojrzeć na szablony, jakimi mass media posługują się na co dzień w opisie naszego społeczeństwa. Przecież wszystko, co u nas powierzchowne, leniwe, nietolerancyjne, zapyziałe, zaściankowe, głupie, to dla wielu z nas "Polska parafialna" albo "Polska narodowo-katolicka".
• 69 DYSKUSJA
  z udziałem: Ryszarda Bugaja, Krzysztofa Dorosza, Heleny Eilstein, Zbigniewa Nosowskiego, Piotra Wojciechowskiego
• 77 Co możemy wspólnie zrobić? Spojrzenie fizyka, Łukasz A. Turski
  Nie możemy sami pozbawić siebie narzędzi współczesnej nauki, jeżeli naprawdę chcemy już nie tylko rozwoju ludzkości, ale uniknięcia katastrofy społecznej w skali globu.
• 82 Wspólny świat wartości, Andrzej Paszewski
  Podtrzymywanie wspólnych dla wierzących i niewierzących najlepszych cech tradycji europejskiej kultury - kultury, która dorobiła się pojęcia osoby i jej wolności, uznała wartość tolerancji, owocowała wielkim dynamizmem, bogactwem myśli i wytworów materialnych - ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia wspólnych działań.
• 87 DYSKUSJA
  z udziałem: ks. Jerzego Bagrowicza, Ryszarda Bugaja, bpa Bronisława Dembowskiego, Krzysztofa Dorosza, Jarosława Gowina, ks. Wacława Hryniewicza, Marcina Kuli, Andrzeja Osęki, Andrzeja Paszewskiego, o. Jacka Salija, Barbary Skargi, Tadeusza Szawiela, Karola Tarnowskiego, Jana Turnaua, Łukasza Turskiego
• 102 Czy niewierzący mogą być zbawieni?, Wacław Hryniewicz OMI
  Kto neguje wolność wyjścia ze stanu zatracenia, wyznaje w gruncie rzeczy ostateczne zwycięstwo zła w odniesieniu do części istot stworzonych. Godzi się z przekonaniem o niepowodzeniu Boskiego planu stworzenia i zbawienia.
• 122 POWROTY
  W sprawie eutanazji, Ryszard Fenigsen
• 129 BIBLIA A ŚWIAT WSPÓŁCZESNY
  Tajemnica cierpienia, czyli Bóg oskarżony, Anna Świderkówna
• 138 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  Między Trójcą Świętą a piekłem, Dariusz Kowalczyk SI
• 144 Dobra Nowina o aniołach, Zbigniew Danielewicz
• 150 Pustynia, która kształtuje człowieka, Konrad Małys OSB
• 155 Wobec Jezusa, Ks. Łukasz Kamykowski
• 160 Wiktor. Pogoda Mirandy, Jan Michalski
• 164 JEDENASTA WIECZOREM
  Modlitwa jako akt przyjaźni, Timothy Radcliffe OP, tłum. Marcin Turski
• 165 Z KSIĄŻEK NADESŁANYCH
  
• 168 Summary