WOJNA CYWILIZACJI? Ameryka, Chiny, Europa, Indie, świat Islamu W następnym numerze: Magna Charta religii Buddyzm, chrześcijaństwo, islam, judaizm

   Jak zmieni się świat po 11 września? Czy sprawdza się prognoza Samuela Huntingtona, że wiek XXI będzie stuleciem "zderzenia cywilizacji"? Podejmując zainicjowaną artykułem Piotra Kłodkowskiego dyskusję na te tematy, skupiliśmy się na trzech pytaniach, które wydają nam się podstawowe:
   Czy na konflikty, które rysują się przed światem, należy patrzeć jako na "wojnę cywilizacji", starcie nieprzystawalnych do siebie światopoglądów, kultur i systemów wartości? Czy wartości takie jak godność osoby, prawa człowieka, wolność jednostki mają charakter uniwersalny czy też są specyficzne jedynie dla kręgu cywilizacji zachodniej (judeochrześcijańskiej)? A wreszcie czy wobec nowego typu zagrożeń Zachód powinien zrezygnować z obrony i propagowania tych wartości?
   Ostatnie wydarzenia dowiodły m.in., jak znikoma jest nasza - ludzi Zachodu - znajomość innych regionów świata i cywilizacji. Dlatego zależało nam, by oprócz refleksji nad sformułowanymi wyżej pytaniami nasz zeszyt przynosił porcję rzetelnej wiedzy o dzisiejszym świecie i procesach, jakie się w nim dokonują.
   
   W Nowym Roku oddajemy do rąk naszych Czytelników zeszyt o zmienionej szacie graficznej. Zapraszamy Państwa także do lektury nowych rubryk. W "Inspiracjach" będziemy polecać Państwu książki i artykuły, z którymi warto się zapoznać, by pogłębić znajomość tematyki danego numeru. "Społeczeństwo nieobojętnych" to rubryka poświęcona instytucjom pozarządowym i szeroko pojętemu wolontariatowi. W każdym zeszycie zaproszona przez nas osoba opowie o organizacji, którą szczególnie ceni lub z którą jest związana. Oprócz tego dla wszystkich, którzy chcieliby poświęcić trochę swojego czasu na rzecz potrzebujących pomocy, zamieszczać będziemy krótkie informacje o wybranych ruchach i stowarzyszeniach. Z kolei w rubryce "Rekomendacje" znajdą Państwo krótkie noty o miejscach, które warto zobaczyć i godnych polecenia wydarzeniach kulturalnych: wystawach, filmach, książkach, czasopismach i płytach.

• DIAGNOZY
  4 Wielkość i nędza religii, Karol Tarnowski
  Prawda chrześcijaństwa nie jest prawdą monopolizującą czy wykluczającą; ale nie jest też prawdą nijaką, czyli de facto brakiem wiary w prawdę, sceptycyzmem czy relatywizmem. Dlatego ani relatywizm, ani fundamentalizm nie mają prawa legitymować się chrześcijaństwem i zwracać jego "prawdy zewnętrznej" przeciwko jego - i każdej innej - "prawdzie wewnętrznej".
  
  
• 13 Od redakcji
  
  
• TEMAT MIESIĄCA
  14 O iluzji wartości uniwersalnych, Piotr Kłodkowski
  Iluzja "misji białego człowieka" trwa nadal, tyle że zamieniła się teraz w ideę szerzenia na wszystkie kontynenty demokracji, rządów prawa, wolności jednostki bądź praw człowieka. Tymczasem cywilizacje Indii i Chin - o fundamentach sięgających tysiącleci - nie bardzo są skłonne do przekształceń, które oznaczałyby kopiowanie instytucji euroatlantyckich.
  
  49 Świat jest wielką sprzecznością, Rozmowa z Ryszardem Kapuścińskim
  Na Zachodzie nie doceniamy przywiązania do tradycyjnych wartości duchowych. Może dlatego, że Europejczycy, zwłaszcza zachodni, w przeciwieństwie do mieszkańców innych kontynentów przeżywają kryzys religijności czy duchowości. Człowiek tymczasem jest istotą duchową i nie godzi się z tym, co w jego poczuciu zagraża najgłębszym wartościom, z którymi się utożsamia.
  
  69 Cywilizacyjne mity, Bronisław Wildstein
  Czy istnieją kultury gotowe w imię swojej kulturowej tożsamości zrezygnować z owoców tej par excellence zachodniej idei oraz dobrodziejstw technologicznego postępu? I czy wybór taki podejmą ich polityczni przywódcy, w imię swojej władzy tak bardzo eksponujący "specyfikę" kultur rządzonych przez siebie ludów, którym obce i niechętne ma być podobno "zachodnie" pojęcie wolności wraz z jego konsekwencjami?
  
  88 Obcość i bliskość islamu, Anna Krasnowolska
  Dialog rzeczywisty, wzbogacający kultury i prowadzący do wzajemnej między nimi wymiany, nie może być sterowany odgórnie. Odbywać się może tylko spontanicznie, pomiędzy indywidualnymi osobami lub ich niewielkimi grupami, stowarzyszeniami czy środowiskami - tam, gdzie przedstawiciele odmiennych obszarów kulturowych odkrywają wspólne interesy, zainteresowania, poglądy czy cele.
  
  96 "Dobrzy" kontra "źli", Wojciech Skalmowski
  Uważam cywilizację zachodnią za - jak dotąd - najsprawniejszą formę organizacji ludzkich społeczeństw, czyli za cywilizację uniwersalną w tym samym sensie, w jakim uniwersalna jest oparta na naukowych podstawach medycyna. Jeśli ktoś woli "alternatywne" znachorstwo, nie wróżę takiej osobie długiego życia.
  
  103 Dżihad kontra Mcświat: wojna fundamentalizmów?, Marek Dziekan
  Chcemy walczyć przeciwko ideologiom, których nie rozumiemy albo nie chcemy rozumieć, bo wykraczają poza nasz sposób rozumowania. Bo nasze lepsze, mądrzejsze, bardziej "nowoczesne". Fundamentaliści myślą podobnie, również uważają, że ich system jest najlepszy. Dlaczego więc się tak burzymy? A może i my jesteśmy fundamentalistami, choć á rebours?
  
  108 ANKIETA:
  Muzułmanie w Europie, Alain Besançon, Norman Davies, Zdzisław Krasnodębski
  Wydarzenia 11 września i reakcje świata islamskiego - w których potępienie terrorystów przez rządy przeplatało się z wybuchami antyzachodnich nastrojów wśród ludności - skłaniają do zastanowienia się nad polityką krajów europejskich wobec mniejszości muzułmańskich. Poprosiliśmy naszych współpracowników o krótkie refleksje na temat sytuacji Francji, Wielkiej Brytanii i Niemiec.
  (Redakcja)
  
• 116 Inspiracje
  
  
• TEMATY I EFLEKSJE
  117 Rzecz o templariuszach i masonach, Jadwiga Żylińska
  Wolnomularze, czyli masoni, twierdzą, jakoby wywodzili się od templariuszy, choć na tablicy ich związek z templariuszami nie jest bezpośredni: mają jedynie wspólnego założyciela - Plotyna.
  
  126 MIDRASZE
  Grzech drugi, czyli początek ludzkiej historii, Paweł Śpiewak
  Historia Kaina i Abla jest zarówno historią narodzin cywilizacji, jak i historią grzechu: od jego zarania, przez karę, do aktu skruchy, powrotu człowieka do Boga.
  
  
  
• ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  132 Trubadurzy imperium, Kazimierz Z. Sowa
  137 Naczelnik, Magdalena Micińska
  142 Tanio, smacznie i szybko, Joanna Petry Mroczkowska
  147 Krzysztofory - miejsce mityczne, Marcin Lachowski
  154 KOŚCIÓŁ - MÓJ DOM: Biskup Jan, Janusz Poniewierski
  154 SPOŁECZEŃSTWO NIEOBOJĘTNYCH
  Przeciw bezradności, Andrzej Zoll
  162 Rekomendacje
  164 JEDENASTA WIECZOREM: Głos zwiastuna, tłum. Violetta Reder
  
  
• 167 Summary
  
  
• 168 Uniwersytet Latający "Znaku"