SZUKAJĄC POCIESZENIA. O SZTUCE W następnym numerze: Chrześcijaństwo w oczach Żydów

   Święta to czas szczególny, gdy wszystko wokół nas chcemy uczynić lepszym, ale i piękniejszym. Czyż odblaskiem tej potrzeby nie są bożonarodzeniowe dekoracje, choinki, kolędy, szopki? Oddając w Państwa ręce grudniowy numer "Znaku", zapraszamy do refleksji nad pięknem i sztuką.
   Jaka jest rola sztuki w naszym życiu? Czy - jak chce Karol Tarnowski - pociesza nas ona, pozwala przekraczać rzeczywistość często tak rozczarowującą, pełną bólu, lęku, brzydoty? Czy też odwrotnie: sztuka powinna unaoczniać okrutną prawdę o nas samych? Pojednanie więc czy odarcie ze złudzeń? A jak dziś należałoby zdefiniować piękno? Innymi słowy: czy "sztuki piękne" w XXI wieku wciąż jeszcze można określić tym mianem? Wreszcie: na jaką sztukę czekamy my - ludzie współcześni? Do dyskusji nad tymi kwestiami zaprosiliśmy znanych krytyków i teoretyków muzyki, filmu, plastyki i literatury. Nasi rozmówcy zastanawiają się również nad duchowością współczesnego człowieka, miejscem i funkcją piękna w świecie "ponowoczesnym".
   Rozpisaliśmy na ten temat również ankietę: zgodzili się wziąć w niej udział ci, którzy sztuką nas obdarzają - artyści. Ich wypowiedzi na temat roli sztuki, jej zdolności do przenoszenia w inną, wyższą rzeczywistość, a wreszcie: znaczenia piękna dla nich jako twórców warto skonfrontować z własnymi oczekiwaniami. Czy współcześni artyści chcą nas w ogóle pocieszać? Czego oni sami spodziewają się od sztuki? A wreszcie - jakie książki, płyty czy albumy trzymają "pod poduszką" jako lekarstwo na chandrę i smutki?...

   Z okazji świąt Bożego Narodzenia życzymy Państwu i sobie, by Dobro i Piękno było nieustannie obecne w naszych domach - nie tylko od święta, ale w każdym dniu.

4. Od redakcji


• DIAGNOZY
  5. Koniec poszukiwania "gimnazjalności"?, Witold Bobiński
  Poprzednia wersja wędrówki edukacyjnej młodego człowieka wymagała odeń zdecydowanie więcej świadomego, długofalowego wysiłku i odpowiedzialności za własne postępowanie, ta dzisiejsza obniża rangę kolejnych progów, jest zdecydowanie bardziej demobilizująca.
  
  
  
• TEMAT MIESIĄCA
  15. O pocieszeniu, jakie daje sztuka, Karol Tarnowski
  Sztuka jest tylko pobudzającą tęsknotę aluzją i w tym sensie wiatykiem, enigmatycznym drogowskazem. Drogowskaz ten nie może nam w żaden sposób oszczędzić trudów wędrówki, może nam ją jednak pozwolić do pewnego stopnia zaakceptować i nas na niej pocieszyć.
  
  28. Walka trwa
  Z Tadeuszem Sobolewskim, Martą Tarabułą, Mieczysławem Tomaszewskim, Teresą Walas i Adamem Zagajewskim rozmawiają Krystyna Kwaśniewska i Łukasz Tischner
  
  51. Ankieta: Sztuka prawdy czy fałsz sztuki?
  Anna Augustynowicz, Andrzej Stanisław Dziuk, Zygmunt Kubiak, Krystian Lupa, Czesław Miłosz, Jacek Sempoliński, Marek Sobczyk, Tomasz Stańko, Zbigniew Warpechowski, Adam Wiedemann
  Nawiązując do eseju Karola Tarnowskiego, zapytaliśmy naszych Autorów:
  1. Czy sztuka jest dla Państwa źródłem pocieszenia?
  2. Czy w odniesieniu do odbioru dzieł sztuki ciągle ma sens słowo "kontemplacja"? Jeśli tak, to jakich dyspozycji duchowych wymaga od odbiorcy dzieło, które jest "ikoną" (nie "idolem")?
  3. Jakie znaczenie ma dla Państwa kategoria piękna?
  4. A może sztuka przynosi nie tyle pocieszenie, co piękne złudzenie? Może zatem dzieła, które chcą odrzeć nas z nadziei - eksponujące brzydotę, cierpienie, okrucieństwo, nicość - są wierniejsze prawdzie o ludzkiej kondycji?
  Redakcja
  
  75. Na progu tajemnicy, Z Wiesławem Juszczakiem rozmawia Janusz Marciniak
  Nie absolutyzuję sztuki. Powiedziałbym raczej, że jest ona dążeniem absolutnym. Zakorzenionym w ludzkiej naturze usiłowaniem zbliżenia się do tajemnicy Absolutu, próbą ukazania nieprzekraczalnego progu poznania rzeczy wyższych niż dostępne zmysłom i umysłowi.
  
  
  83. Inspiracje
  
  
• PO PIELGRZYMCE
  84. Zachowanie równowagi, Antoni Z. Kamiński
  W 569 numerze "Znaku" opublikowaliśmy esej ks. Tomasza Węcławskiego Powiedzcie prawdę. Wyrażaliśmy wówczas nadzieję, że ten tekst - napisany pod wpływem wizyty Jana Pawła II w Ojczyźnie - stanie się początkiem debaty: o Polsce, o Kościele, o nas wszystkich. Oto kolejny głos na ten temat. Redakcja
  
  
  
• TEMATY I REFLEKSJE
  POWROTY
  91. Medytacja o powołaniu chrześcijanina, Stefan Wilkanowicz
  Przed ponad pięćdziesięciu laty usłyszałem w czasie rekolekcji zdanie: "Chrześcijanin to taki człowiek, który się czuje osobiście związany z Chrystusem". Zdanie w gruncie rzeczy banalne, a jednocześnie odkrywcze - bo uświadomiło mi, że można być nawet dosyć gorliwym katolikiem, a jednocześnie nie bardzo chrześcijaninem.
  97. Falstaff - prawdziwy krytyk marksistowski (2), Adam Lipszyc
  Miłość do życia, spleciona z miłością do czytania, prowadzi Blooma przez meandry współczesnej myśli i każe mu dystansować się kolejno wobec najróżniejszych prądów i koncepcji. W ten sposób stara się podążać śladami największego z Marksów, komicznego Groucha, a może też swojego właściwego mistrza, Sir Johna Falstaffa.
  
  
  DOSKONAŁY SMAK ORIENTU
  117. Paszport, Piotr Kłodkowski
  
  BIBLIA A ŚWIAT WSPÓŁCZESNY
  123. Błogosławiona, któraś uwierzyła, Anna Świderkówna
  Co to znaczy wierzyć? Dla nas, w języku potocznym, to znaczy: wierzyć, że Bóg jest. Ale to dopiero początek wiary, niejako jej pierwszy krok. Z wiary musi wynikać cała postawa człowieka wierzącego, bo inaczej nie ma co mówić o jego wierze. A zatem wiara jest przede wszystkim zawierzeniem, i to zawierzeniem bezgranicznym. A to często bywa bardzo trudne.
  
  
  
• ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  132. Podróże niespokojnego serca, Łukasz Tischner
  140. Nasz wiek prywatny, Danuta Sosnowska
  148. Niemiec, mieszczanin i geniusz, Marek Zając
  155. Ruysbroeck jak katedra, Andrzej Sulikowski
  161. Piękny spór, Agnieszka Sabor
  
  SPOŁECZEŃSTWO NIEOBOJĘTNYCH
  169. Dom, Maja Barełkowska
  
  172. Rekomendacje
  176. Summary