Finałowa siódemka Nike 2026: kto znalazł się w finale nagrody?

Reportaż Anny Bikont, finalistki Nike 2026, porusza temat, którego w polskiej literaturze faktu nie poznaliśmy jeszcze wystarczająco. To książka o życiu w swego rodzaju krajobrazie po bitwie, o tym, jak Żydzi, którzy przetrwali wojnę, próbują funkcjonować tuż po jej zakończeniu. Co zrobić w obliczu tak gigantycznej katastrofy? Zmienić wszystko, porzucić dotychczasowe życie i uciec, czy może trwać w kraju na przekór wszystkiemu? O tym pisze właśnie Anna Bikont w reportażu „Nie koniec, nie początek”, jedynym nominowanym do tegorocznej „Nike”.

Debiut literacki Doroty Grabek zbiera w ostatnim czasie wszystkie możliwe wyróżnienia dla nowych twarzy w świecie książek. Dopiero co dotarła do nas przecież informacja, że „Zmartwychwstanki” znalazły się na szerokiej liście nominowanych do Nagrody Conrada, a w czerwcu ogłoszono, że książka Grabek dostała się na krótką listę nominowanych do Nagrody Gombrowicza. Teraz przyszedł czas na finał „Nike”. A o czym jest książka „Zmartwychwstanki”? To zbiór opowiadań o rzeczywistości skrzywionej, nierealnej, jednocześnie jednak znajomej. Czytelników zaskakuje stylem, surrealizmem i wnikliwym przedstawieniem emocji bohaterów, z którego wynika nieoczywisty przekaz.

Jedyny tom poezji, który znalazł się w finale „Nike” 2026. Nie jest to pierwsza nominacja do tej nagrody dla Justyny Kulikowskiej. Poezje autorki meldowały się już na liście nominowanych do Nagrody Literackiej „Nike”: miało to miejsce w 2021 i 2022 roku. Wiersze Kulikowskiej nie znalazły się jednak nigdy wcześniej w finale wyróżnienia. Udało się to jej piątej książce poetyckiej. Według recenzentów jest to zbiór kontemplacji silnie zakorzenionych w dotychczasowej twórczości poetki. Motywy, którymi posługuje się Kulikowska, powracają nie tylko na przestrzeni tego jednego tomu, ale także całej bibliografii autorki. Pokazuje to, jak autorka rozumie i chce przedstawiać siebie oraz własną poezję.

Intrygująca postać, o której wiemy głównie tyle, że… nic nie wie. Książka Krzysztofa Łapińskiego, która znalazła się w finale tegorocznej „Nike”, to jednak nie tylko zebranie dostępnych informacji na temat Sokratesa, ale też osadzenie ich w kontekście politycznym i społecznym starożytnych Aten. Autor mierzy się tu z podstawowym problemem, z jakimi może zmagać się badacz historii antycznej: rozróżnienie faktów, fikcji i zmyśleń. Łączy ogromną wiedzę i umiłowanie do niej z porywającą narracją, która sprawia, że biografia Sokratesa daje recenzentom tak wiele satysfakcji w czytaniu.

„Urodziny” Weroniki Murek to powieść, która zaskoczyła i podzieliła recenzentów. Fabuła tej książki skupia się na postaci Jagi Babażyny – starszej aktorki, której powoli zaczyna brakować sił na to, by żyć dalej. Jest kobietą samotną, straciła czas, męża oraz szacunek ze strony własnego środowiska. Jaga zaczyna więc zsuwać się w obłęd – co z tego wyniknie? Weronika Murek opisuje to, co spotyka bohaterkę, w charakterystycznym niebanalnym stylu. „Zwykłe” i „nudne” życie kobiety, która najlepsze lata ma już za sobą, otrzymuje opis złożony z wielu warstw kontekstu i surrealizmu.

Zyta Rudzka zna już smak zwycięstwa, jeśli chodzi o Nagrodę Literacką „Nike” – otrzymała statuetkę w 2023 roku za powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby”. Teraz kolejna jej książka znalazła się w ścisłym finale. Fabuła „Tylko durnie żyją do końca” krąży wokół Lidy, nauczycielki wychowania fizycznego z prowincji, która decyduje się na życie outsiderki. Porzuca duże miasto, a zamiast niego wybiera pływanie w rzece, mieszkanie z dwoma specyficznymi mężczyznami i własne zasady. Lida to kobieta od zawsze żyjąca w męskim świecie – wie więc doskonale, jak wiele siły trzeba na to poświęcić. Jednocześnie jednak jest niezwykle twarda. Nie przejmuje się konwenansami i właśnie w ten sposób stawia na pierwszym miejscu siebie i własne życie.

Książka Szczepana Twardocha w momencie wydania wzbudziła na polskim rynku nie lada zamieszanie. W pierwszej chwili wzrok przykuwa niecodzienna, surowa okładka, a w następnej – temat, którego polscy pisarze raczej nie podejmują. Finalista „Nike” 2026 pisze bowiem w powieści „Null” o obrazie wojny w jej najbardziej bezpośrednim wydaniu. Tytułowy null to zerowa linia frontu, miejsce, gdzie przestają mieć znaczenie jakiekolwiek walki polityczne, dyplomacja, media. Twardoch opisuje tu realia wojny w Ukrainie, choć recenzenci zauważają, że przesłanie zawarte w książce okazuje się ostatecznie dość uniwersalne. To powieść o tym, jak wojna nas odczłowiecza i jak bardzo może być brutalna.