Życie Pi Yann Martel

Książka

Wielu z nas widziało filmową adaptację „Życia Pi”, której w 2012 roku podjął się Ang Lee. Zapewne większość pamięta nastoletniego rozbitka w szalupie ratunkowej, któremu towarzyszy dorosły tygrys bengalski, Richard Parker. To historia przetrwania, ale w pamięci najmocniej zapadają magiczne obrazy natury, wody oceanu rozświetlone meduzami czy wieloryb wyskakujący z toni. Trudno zatem oceniać książkę, nie odnosząc się do filmu, szczególnie w kwestiach, które te dwa dzieła różnią. Bo choć historia w ogólnym zarysie jest ta sama, ma zupełnie inny ciężar emocjonalny, a twórcy położyli nacisk na odmienne aspekty. W pierwszej części powieści autor skupia się na ukazaniu życia młodego Pi, jego fascynacji naturą i zwyczajami zwierząt, które obserwował w prowadzonym przez ojca zoo. Równie ważne jest tu jednak ciągłe i żarliwe poszukiwanie przez niego bliskości Boga. Film marginalizuje tę kwestię i spłyca wątki teologiczne, podobnie jak nakłada filtr na brutalność i naturalizm towarzyszący opisom tego, czego musiał doświadczyć bohater, by przeżyć. Ten literacki wstęp, choć długi, daje pełniejszy wgląd w motywacje, poglądy, ale i umiejętności Pi. Podsuwa nam tym samym podstawy, by wybrać tę historię, która wymaga wiary i wyobraźni. Tę straszną, ale też magiczną i piękną. Co istotne, autor konfrontuje nas także z drugą wersją wydarzeń, dużo bardziej drastyczną i boleśnie ludzką niż ta przedstawiona w kinie. To wersja pozbawiona zwierząt, w której walka o przetrwanie obnaża najgorsze ludzkie instynkty. Podczas gdy wersja filmowa jest obrazem magii i nadziei, skupionym na pięknie natury i więzi między człowiekiem a drapieżnikiem, powieść jest bezlitosna w swoim realizmie. Nawet historia „ze zwierzętami” dostarcza tu trudnych emocji i obrazów, które zostają pod powiekami na długo. Z kolei wersja druga, tak boleśnie sucha i okrutna, odziera z jakichkolwiek złudzeń. Kilka razy pomyślałam, że wolałabym jej nie przeczytać i poprzestać na tej pierwszej… Czy więc ta historia, jak deklaruje autor we wstępie, rzeczywiście „pozwala uwierzyć w Boga”? Na pewno pozwala wybrać, w którą opowieść Pi uwierzymy. Umożliwia wybór „lepszej” prawdy, tej, którą jesteśmy w stanie zaakceptować. A czymże jest religia, jeśli nie właśnie wiarą? Książka Yanna Martela to lektura obowiązkowa dla tych, którzy od literatury oczekują nie tylko rozrywki, ale i duchowego wyzwania. To piękna, choć momentami okrutna baśń o tym, że rzeczywistość zależy od tego, jak zdecydujemy się ją opowiedzieć.