Staw Zapomnianych Emilia Szelest

Książka

Finałowy tom tatrzańskiej sagi Emilii Szelest to opowieść o tym, jak głęboko w górskiej ziemi potrafią zapuścić korzenie dawne zbrodnie. „Staw zapomnianych” otwiera się drastycznym akcentem – wiosenne słońce nad słowackim Litworowym Stawem wyciąga na powierzchnię ciało turysty, co staje się początkiem bezwzględnej spirali przemocy. Kolejnym ogniwem jest brutalna napaść w Zakopanem, która nie pozostawia złudzeń: w cieniu gór grasuje ktoś, dla kogo ludzkie życie nie ma większej wartości niż szept wiatru. Zuzanna Sobczak, śledcza o temperamencie, który częściej parzy, niż ogrzewa, zostaje szefową śledztwa, które oficjalnie ma zostać jak najszybciej zamknięte. Jednak wraz z dziennikarzem Dorianem Gilem decyduje się na drążenie w sferze, której dotykanie grozi politycznym i towarzyskim samobójstwem. To duet, który zamiast ulegać presji otoczenia, wybiera konfrontację z milczącą, tatrzańską społecznością. Najbardziej uderzającym elementem tej prozy jest psychologiczny rys Zuzanny. Autorka nie oszczędza swojej bohaterki, kreując postać kanciastą, często wręcz toksyczną i trudną do zaakceptowania. Jej agresywne reakcje i brak ogłady to jednak coś więcej niż trudny charakter – to wynik wieloletniego funkcjonowania w rzeczywistości, która premiuje wyłącznie siłę i brak skrupułów. W relacji z Dorianem, który jako jeden z nielicznych potrafi znieść jej wybuchy, Zuza staje się postacią tragicznie autentyczną. Szelest po mistrzowsku operuje tu klimatem wysokogórskiej izolacji, wplatając w śledztwo motywy zaczerpnięte z lokalnego folkloru. Podania o stawach i dawnych karach stają się w tej powieści czymś na kształt fatum, które steruje poczynaniami współczesnych morderców, nadając kryminalnej zagadce niemal metafizycznego wymiaru. Pod kątem tempa „Staw zapomnianych” to konstrukcja niezwykle oszczędna. Autorka rezygnuje z efekciarstwa na rzecz powolnego budowania osaczenia. Czytelnik przez większość czasu brodzi w domysłach, próbując zrozumieć, co łączy poszczególne ofiary, podczas gdy Szelest z chirurgiczną precyzją odcina kolejne błędne tropy. Prawdziwa moc tej historii objawia się jednak w finale, który nie jest jedynie rozwiązaniem rebusu, ale emocjonalnym wstrząsem, całkowicie zmieniającym perspektywę na dotychczasowe wydarzenia. Zakończenie satysfakcjonuje swoją logiką i surowością. Cała seria to pozycja dla tych, którzy cenią kryminały pozbawione obyczajowej waty, skupione na mroku ludzkiej natury i surowości krajobrazu. To godne, choć gorzkie pożegnanie z bohaterami, którzy udowodnili, że prawda w górach zawsze ma swoją cenę, a niektóre tajemnice lepiej byłoby na zawsze zostawić pod lodem. Szelest stworzyła finał, który nie prosi o wybaczenie, ale zmusza do refleksji nad tym, jak wiele jesteśmy w stanie poświęcić dla spokoju sumienia.