Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej Kamil Janicki

Książka

„Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej” autorstwa Kamila Janickiego (Wydawnictwo Poznańskie)Reportaż historyczny opisujący brutalne zbrodnie popełniane w Polsce w okresie międzywojennym. Autor rekonstruuje sylwetki sprawców, ich czyny, procesy sądowe oraz reakcje społeczne, korzystając z bogatego materiału prasowego i archiwalnego, często wcześniej niepublikowanego. True crime weszło mocno w krąg moich zainteresowań za sprawą książek i podcastów Renaty Kuryłowicz. Gdy zobaczyłem drugie wydanie książki Janickiego, poczułem, że może to być coś dla mnie. Autora znałem już z innej świetnej publikacji „Średniowiecze w liczbach”, która w interesujący sposób przybliża statystyczny obraz epoki średniowiecza. Niestety, „Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej” nie sprostali moim subiektywnym oczekiwaniom, choć obiektywnie są imponującą pracą. Autor przedstawia cztery mroczne historie z okresu międzywojennego. Do każdej z nich zarysowany został szerszy kontekst historyczny, dzięki czemu czytelnik może dowiedzieć się więcej o funkcjonowaniu państwa i życiu społeczeństwa w tamtym czasie. Szczególne wrażenie robi ogrom bibliografii - research Janickiego stoi na bardzo wysokim poziomie, obejmując zarówno prasę, jak i raporty sądowe czy policyjne. Największym problemem okazały się jednak mało interesujące sprawy i pozbawieni wyrazistej charakterystyki mordercy. Okres ich działalności przypadał na czas chaosu prawnego, co dodatkowo sprawiało, że same historie i przebieg śledztw bywały niejednoznaczne. Lektura skłoniła mnie do refleksji nad rozwojem współczesnej cywilizacji - nic nie powstawało w pełni idealnie od początku, a wiele elementów codziennego życia przeszło długą drogę ewolucji, zanim przybrało dzisiejszą formę. Ciekawie wypada opis działalności dziennikarskiej epoki. Prasa często podawała informacje w sposób chaotyczny, myląc nazwiska, okoliczności zdarzeń lub urywając wątki bez dalszego ich rozwinięcia. Podobnie wyglądała praca ówczesnej policji - krótkie terminy na prowadzenie śledztw, sięgające czasem zaledwie dwóch tygodni, spłycały procedury dochodzeniowe. Również sami przestępcy nie stanowili szczególnie spójnych bohaterów narracji - ich wypowiedzi bywały niesystematyczne i zależne od sytuacji. Postacie po prostu nie miały żadnej charyzmy. Generalnie "Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej" dobrze informuje o nieciekawych wydarzeniach i w tym idealnie sobie radzi. Gdybym miał zwrócić uwagę na jakieś niedociągnięcie lektury to wskazałbym zerowy poziom przyjrzenia się profilowi psychologicznemu omawianych kryminalistów. Historyczne dane były zbyt suche same w sobie by bardziej zaangażować emocjonalnie w poważne zbrodnie. Janicki wykonał bardzo dobrą pracę dokumentacyjną, przygotowując solidną publikację historyczną. Lektura cierpi jednak z powodu mało angażujących historii i specyfiki opisywanych czasów. Nie żałuję przeczytania książki, ponieważ dowiedziałem się wiele o realiach epoki, ale prawdopodobnie pozostanę przy true crime osadzonym w okresie powojennym. Moja ocena: 6+/10. Polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym historią międzywojnia, bardziej niż fanom klasycznego true crime.