Książka

Literatura od podszewki. Teorie pisania Michał Rusinek

Michał Rusinek zwraca się do czytelników, jak i do pisarzy, bo przecież każdy pisarz czyta książki, prawda? „Pamiętaj, twój tekst jest dziurką od klucza, przez którą można zajrzeć i dowiedzieć się więcej o tobie.” Odnajdziemy wiele refleksyjnych mądrości, nie tylko od autora, ale od Platona czy Freuda. Najbardziej przypadły mi do gustu częste odniesienia do mitologii, to dla mnie ogromna przyjemność. Wiele przytoczonych fragmentów, ale także wiersze poetów z różnych okresów służą za wspaniałe przykłady i nie ukrywam, że niektóre czytałam po raz pierwszy i bardzo zachęcały, by sięgnąć po więcej. Z innowacyjnym podejściem zostały omówione gatunki literackie, autor pochylał się nad znaczeniem fikcji, interpretacją, nad zagadnieniami, które na co dzień omijamy, wydają nam się mało znaczące. Ze zdumieniem i satysfakcją obserwowałam, jak bogatym językiem można pisać, jak wiele świeżości dodać do hasła z Wikipedii „Literatura”. „Literatura od podszewki. Teorie pisania.” To pozycja nietuzinkowa, która nie podsuwa gotowego wykroju krawieckiego, by napisać dobrą książkę, ale pozwoli zrozumieć, dlaczego niektóre teksty nazywamy literaturą, a inne po prostu na to miano nie zasługują. Zdecydowanie autor jest odpowiednią osobą, która może nas pouczać, dawać rady, jest Profesorem na Wydziale Polonistyki UJ, ale nie tylko jest teoretycznie przygotowany, bo napisał również ponad pięćdziesiąt książek, przetłumaczył ponad sto. Prowadzi fundację Wisławy Szymborskiej, co doskonale czuć na kartach tej książki, gdyż wiersze autorki pojawiają się często, co również skradło moje serce. Nie bójcie się wziąć tej wyjątkowej publikacji do ręki, może was zaskoczyć, a jednocześnie otworzyć umysł szerzej na słowo pisane, jakże ważne w naszej kulturze. Warto je pielęgnować, wśród tak wielu tekstów tworzonych przez Al., o czym również autor wspomina.

Bardzo lubię styl pisarski Michała Rusinka. Cenię go szczególnie jako tłumacza obcojęzycznej literatury dla dzieci. Z zaciekawieniem sięgnęłam również po najnowszą książkę z dorobku autora pt. „Literatura od podszewki. Teorie pisania” z oferty Wydawnictwa Znak. Tym razem autor postanawia zatrzymać się na gruncie kreacji szeroko pojętej literatury. Bazując na porównywaniu twórcy literatury do krawca przedstawia wyjątkowo ciekawe refleksje m.in. na temat tego, czym jest literatura, akt tworzenia, sam autor czy gatunek literacki. To zbiór esejów, który ze swobodą mógłby zastąpić krótki cykl wykładów z teorii literatury, zwłaszcza dla studentów polonistyki. Rusinek nie zszywa teorii grubą nicią akademickiego żargonu, lecz starannie fastryguje ją z konkretnymi przykładami zaczerpniętymi wprost z literatury. Każde nowe pojęcie najpierw zostaje dokładnie wykrojone - autor cierpliwie porządkuje definicje, pokazuje ich znaczenie i kontekst - a dopiero później przymierza je do tekstów literackich. Dzięki temu nawet bardziej złożone koncepcje nie uwierają, lecz układają się jak dobrze skrojony płaszcz. Na kartach książki przewijają się nazwiska najważniejszych teoretyków literatury: Cullera, Todorova, Bachtina czy Barthes’a. Ich idee nie pełnią jednak roli ozdobnych guzików doszytych dla efektu. Są integralnym elementem konstrukcji całej opowieści, a ich koncepcje zyskują przejrzystość dzięki licznym odniesieniom do znanych utworów. Obok tych badaczy pojawiają się również starożytni filozofowie, przede wszystkim Arystoteles, którego refleksje okazują się wciąż mocnymi szwami spinającymi dzisiejsze myślenie o literaturze. Autor nie stawia się w roli nieomylnego mistrza z miarą przewieszoną przez szyję. Raczej zaprasza do wspólnego oglądania materiału od lewej strony, pokazując, jak powstają literackie wykroje i dlaczego jedne konstrukcje przetrwały próbę czasu, a inne rozpruwają się pod ciężarem interpretacji. Rusinek udowadnia, że teoria literatury nie musi być sztywnym uniformem. Może być świetnie skrojoną opowieścią, do której chce się wracać.

„Literatura od podszewki. Teorie pisania” Michała Rusinka to książka, po której zaczęłam trochę inaczej patrzeć na teksty, które czytam na co dzień. Zawsze ciekawiło mnie, dlaczego jedna historia potrafi wciągnąć od pierwszego zdania, a inna, mimo dobrego pomysłu, zupełnie do mnie nie trafia. Tutaj znalazłam sporo odpowiedzi. Bałam się, że teoria literatury będzie ciężka i akademicka, ale Rusinek pisze lekko, przystępnie i z humorem. Pokazuje różne mechanizmy tworzenia opowieści, podpowiada, jak przyciągnąć uwagę czytelnika, a przy okazji zachęca do bardziej świadomego czytania. Dla mnie ta książka to ciekawa książka zarówno dla osób, które chcą pisać, jak i tych, które po prostu kochają czytać. Duży plus za to, że można wynieść z niej sporo wiedzy bez poczucia, że czyta się podręcznik akademicki.