To za dużo dla mnie Darko Cvijetic

Książka

To nie jest historia o wojnie. To jest opowieść o tym, co zostaje po niej, w ludziach, w języku, w ciszy między słowami. Autor prowadzi nas przez świat Latinovicia, człowieka powracającego po latach do kraju, który nie tylko mu wybaczył, ale wręcz uczynił go symbolem. Ten powrót nie jest powolnym zanurzaniem się w rzeczywistość. Bohater funkcjonuje w przestrzeni, gdzie sprawcy i ofiary oddychają tym samym powietrzem, mijają się na ulicy, patrzą sobie w oczy lub odwracają wzrok. Największą siłą tej książki jest język. Krótkie, poszarpane zdania przypominają urywki myśli, fragmenty wspomnień, które nie chcą się ułożyć w spójną całość. Powracające frazy działają jak echo traumy: wracają, nie pozwalają zapomnieć. Autor nie daje czytelnikowi jasnego podziału na dobro i zło. Wręcz przeciwnie, zmusza do wejścia w perspektywę sprawcy, co jest doświadczeniem niewygodnym, momentami wręcz bolesnym. I właśnie w tym tkwi siła tej książki. To także opowieść o dziedziczeniu winy. O tym, że zło nie kończy się wraz z wyrokiem ani z upływem czasu. Ono zmienia formę, przenika kolejne pokolenia, żyje w pamięci. „To za dużo dla mnie” to tytuł, który nie jest tylko zdaniem. W pewnym momencie czytelnik zaczyna rozumieć, że nie dotyczy ono wyłącznie bohatera. Dotyczy nas wszystkich. Czy naprawdę jesteśmy w stanie unieść prawdę o świecie, w którym sprawcy stają się bohaterami, a pamięć o ofiarach blednie?