Gołoborze Maciej Siembieda Książka

Maciej Siembieda to współczesny autor, który jest w stanie napisać powieść na miarę dzieł, które znajdują się w kanonie literatury światowej. I po raz kolejny udowodnił mi to właśnie „Gołoborzem”. Jest to powieść, która przenosi czytelnika w Góry Świętokrzyskie, gdzie znajduje się tytułowe gołoborze i fikcyjna, ale wzorowana na prawdziwych wioska Grabin. Żyją w niej dwa rody, od dawna skłócone, dla których wydarzenia z okresu powstania styczniowego są dodatkowym zapalnikiem do szerzenia między nimi nienawiści, do przekazywania potrzeby zemsty z pokolenia na pokolenia. Zemsty, której nic nie jest w stanie powstrzymać. To opowieść o tym okropnym ludzkim zacietrzewieniu, o zarażaniu emocjami najgorszych z możliwych. O źle pojętym honorze, który w małej wiosce ma znaczenie starotestamentowe. Autor doskonale oddaje wyniszczającą siłę tych emocji, ukazuje do jak wielu krzywd, nie tylko innych, ale i nas samych mogą doprowadzić. A robi to w sposób sobie charakterystyczny - na tle historii Polski, która tutaj zamyka się w 130 burzliwych latach od czasów zaborów, przez obydwie wojny aż po koniec PRL-u. Zmiana władzy, zmiana prawa oddziałuje na postacie, ale równocześnie wydaje się być tylko pretekstem do usprawiedliwiania prywatnych grzechów. Jednak nie tylko tło historyczne jest tutaj prawdziwe - autor jak nikt inny w perfekcyjny sposób sięga do historii prawdziwych i zbierając je w jedno snuje swoją fikcyjna opowieść. Opowieść budzącą ogromne emocje, napisaną w doskonałym stylu, o której nie da się zapomnieć na długo po jej przeczytaniu. A może to nawet jedna z tych, które zostają w człowieku na zawsze?

Zemsta. To destrukcyjne uczucie zatruwa i wypala, przechodzi na kolejne pokolenia, napędza i nakręca spiralę przemocy. Jest niczym zatrute ziarno, którym się karmimy każdego dnia. Ważniejsza niż prawo ludzkie i boskie. I „nie patrzy na zegarek”. Z „Gołoborzem”, najbardziej osobistą - jak mówi sam Autor - książką w dotychczasowej karierze Macieja Siembiedy przenosimy się w „przeklęte Góry Świętokrzyskie, zamieszkałe przez ludzi mściwych i zajadłych, jak mało gdzie.” Tu u stóp Łysej Góry kamień po kamieniu buduje się świat pełen legend, bólu i pokoleniowej nienawiści, która „nie miała początku ani końca”. Dwa zwaśnione rody, Kończaków i Cebrzynów, w imię honoru i przysięgi prowadzą wojny niczym sycylijska mafia z kultowego „Ojca chrzestnego”. I w tym porównaniu nie ma za grosz przesady. Bo i dla nich nie ma nic ponad honor, lojalność wobec rodziny i zmowę milczenia, a wyroki potrafią wykonać brutalnie i bezwzględnie. Akcja rozciąga się od stycznia 1863 roku, przez powstania, okupacje i PRL-owski porządek, po lata dziewięćdziesiąte XX wieku. Wiatr historii nie raz ostro zacina, ale w Grabinie tradycja przemocy, zemsty i obowiązku wobec rodu pozostaje niezmienna. Niezmienna pozostaje również reporterska precyzja Autora połączona z pełną emocji narracją, obrazowością i lokalnym kolorytem. Od lat mój zachwyt budzi umiejętność splatania fikcji z faktami, którą Autor opanował do poziomu mistrzowskiego. Koniecznie zerknijcie w posłowie - możecie nie uwierzyć, które z drastycznych wydarzeń wspomnianych w powieści mają odzwierciedlenie w faktach . Autentyzm tej powieści budują nie tylko prawdziwe wydarzenia, ale również użycie gwary, osadzenie akcji w naprawdę istniejącym krajobrazie (choć wsi Grabin nie znajdziemy na mapie) i lokalne legendy. Wśród nich jedna najbardziej poruszająca i nawiązująca do fabuły, o tym jak miejsce śmierci diabła stało się Czarcią Polanką, kamienne łzy diabłów opłakujących kompana - gołoborzem, „a dusze miejscowych ludzi twarde, ostre i zimne jak ono”. I to kolejna uczta literacka, na którą zaprasza nas Autor. Ale uczta pochłaniana w wypełnionej zgrozą ciszy i czasem wręcz z niedowierzaniem, w której jakikolwiek promień światła, dobra, przebłysku nadziei zostaje brutalnie zgaszony. Ciężkostrawna emocjonalnie, bo tak bardzo prawdziwa, sięgająca nie tylko do historii, ale też własnej pamięci i korzeni Autora. Czy po raz kolejny książka Macieja Siembiedy trafi na półkę najlepszych tego roku? O tak! Bo choć Autor poprzednimi powieściami podniósł sam sobie poprzeczkę bardzo wysoko, to „ Gołoborzem” przeskoczył ją z łatwością, udowadniając, że potrafi pisać tak, że słowa zostają w głowie i wrzynają się głęboko w serce.

Przeczytanie „Gołoborza” Macieja Siembiedy zostawiło we mnie dziwne, ciężkie echo. Ta powieść pachnie zimnym kamieniem i mchem, a jej atmosfera wślizguje się pod skórę. Nie stresuję się tu fabułą, bo najważniejsze było dla mnie poczucie zanurzenia w miejscu, gdzie historia i teraźniejszość przenikają się aż do bólu. Czułam niepokój, jakby przeszłość nie chciała zostać w spokoju, tylko stała tuż obok mnie, patrząc. Siembieda pisze tak, że obrazy są ostre jak krawędź skały, a emocje surowe i prawdziwe. Po zamknięciu książki zostało mi pytanie, jak wiele dziedziczymy po tych, którzy żyli przed nami. „Gołoborze” polecam tym, którzy lubią literaturę gęstą, klimatyczną, mocno osadzoną w historii i emocjach, które długo nie chcą odejść.